مهم‌ترین ضوابط سازمان آتش‌نشانی برای نصب سیستم اعلام حریق

وقتی صحبت از خرید سیستم اعلام حریق می‌شود، نباید فقط به قیمت پنل، دتکتور یا آژیر توجه کرد. ایمنی واقعی به تشخیص نیاز پروژه، تجهیزات تأییدشده، طراحی اصولی، نصب توسط مجری واجد صلاحیت، راه‌اندازی، تست و نگهداری دوره‌ای وابسته است؛ بنابراین خرید چند تجهیز بدون توجه به ضوابط، لزوماً یک سیستم قابل تأیید ایجاد نمی‌کند.

ابتدا مرجع ضوابط را بشناسید

در ایران، دستورالعمل واحدی برای همه شهرها وجود ندارد. مبحث سوم مقررات ملی ساختمان و بخش‌های مرتبط مباحث سیزدهم و بیست‌ویکم، همراه با استانداردهای مورد پذیرش و ضوابط مرجع دارای صلاحیت در شهر محل پروژه، مبنای طراحی و اجرا هستند. برای نمونه، سند ضوابط سازمان آتش‌نشانی تهران محدوده اجرای خود را مناطق تحت پوشش شهرداری تهران اعلام می‌کند؛ پس اعداد آن نباید بدون بررسی به کل کشور تعمیم داده شوند.

مهم‌ترین معیارها در طراحی و نصب سیستم اعلام حریق

۱. انتخاب نوع سیستم اعلام حریق بر اساس کاربری و ریسک

اولین گام، مشخص کردن این موضوع است که ساختمان به چه سطحی از حفاظت نیاز دارد. کاربری‌هایی مانند مسکونی، اداری، تجاری، آموزشی، درمانی، اقامتی، صنعتی و انبار، شرایط یکسانی ندارند. ارتفاع ساختمان، تعداد طبقات، تعداد واحدها یا اتاق‌ها، ظرفیت حضور افراد و مساحت زیربنا نیز در انتخاب سیستم مؤثر است.

در پروژه‌های کوچک‌تر، سیستم متعارف ممکن است پاسخ‌گو باشد؛ اما در ساختمان‌های بزرگ، مرتفع یا دارای زون‌های متعدد، سیستم آدرس‌پذیر معمولاً محل وقوع حریق را دقیق‌تر نشان می‌دهد. برای نمونه، ضوابط تهران در ساختمان‌های مسکونی بیش از هشت طبقه، ارتفاع بیش از ۳۰ متر، زیربنای بیش از ۵۰۰۰ مترمربع یا بیش از ۲۴ واحد، سیستم آدرس‌پذیر را الزام می‌کند. [2] ملاک نهایی، آخرین ضوابط شهر محل پروژه است.

۲. خرید تجهیزات تأییدشده و سازگار

در خرید سیستم اعلام حریق، اصالت و قابلیت تأیید تجهیزات اهمیت اساسی دارد. سند تهران بر درج مدل، کد تأییدیه آزمایشگاه و نام سازنده، داشتن نمایندگی مجاز و استفاده از تجهیزات اصلی یک برند تأکید می‌کند. ترکیب برندها نیز به گواهی تطابق عملکرد از آزمایشگاه معتبر نیاز دارد. همان سند، دو سال گارانتی و ده سال تأمین قطعات را ذکر کرده است؛ بنابراین فروشنده را فقط با قیمت نسنجید و مستندات فنی و خدمات پس از فروش را هم بررسی کنید.

۳. زون‌بندی و جانمایی صحیح تجهیزات

زون‌بندی، محدوده وقوع حریق را برای ساکنان و نیروهای امدادی مشخص‌تر می‌کند. بر اساس ضوابط تهران، هر طبقه حداقل یک زون دارد، مساحت هر زون حداکثر ۲۰۰۰ مترمربع و مسیر جست‌وجو حداکثر ۶۰ متر است. طراحی نهایی باید با نقشه معماری، دیوارهای مقاوم حریق و مسیرهای خروج هماهنگ باشد.

نوع دتکتور باید با ماهیت فضا هماهنگ باشد: دودی برای بسیاری از فضاهای معمول، حرارتی برای محیط‌های دارای دود یا بخار عادی، و در فضاهای خاص دتکتور خطی، نمونه‌بردار هوا، شعله یا گاز. سقف و کف کاذب ۸۰ سانتی‌متر و بیشتر، فضاهای مخفی قابل اشتعال و اتاق آسانسور باید بررسی شوند و نصب دتکتور در مسیر مستقیم خروجی هوا مجاز نیست. شستی دستی باید قرمز و در دسترس باشد؛ ضوابط تهران فاصله حداکثر ۱٫۵ متری از در خروج و مسیر پیمایش حداکثر ۴۵ متر را ذکر می‌کند.

۴. تأمین هشدار قابل شنیدن و دیدن

سیستم کشف زمانی مؤثر است که هشدار آن به‌موقع برسد. آژیر و فلاشر باید بر اساس نویز، ابعاد فضا و نیاز کاربران انتخاب شوند؛ در محیط‌های پرنویز یا محل حضور افراد کم‌شنوا، هشدار نوری اهمیت بیشتری دارد. ضوابط تهران حداقل دو هشدار در دو مدار جداگانه و حداقل یک هشدار برای هر منطقه حریق را مطرح می‌کند. فلوسوییچ اسپرینکلر نیز باید به پنل متصل شود و ارتباط با مدیریت دود، فن‌ها، آسانسور و درهای کنترل‌شده در سناریوی علت و معلول پیش‌بینی گردد.

۵. کابل‌کشی، پنل و برق اضطراری

کابل استاندارد مقاوم در برابر حریق، مسیر مستقل و حفاظت مکانیکی کابل‌ها ضروری است. در سند تهران برای مدارهای اصلی مقاومت حریق حداقل ۹۰ دقیقه در دمای ۶۵۰ درجه و برای برخی ساختمان‌های مجهز به آب‌افشان حداقل ۳۰ دقیقه ذکر شده است.

پنل باید امن و در دسترس باشد، در فضای آن دتکتور دودی نصب شود و در صورت دور بودن از ورودی اصلی، پنل تکرارکننده در نظر گرفته شود. باتری اضطراری نیز در ضوابط تهران برای ۲۴ ساعت کار عادی و پنج دقیقه آلارم کامل پیش‌بینی شده است؛ ظرفیت واقعی باید با بار تجهیزات محاسبه شود.

۶. تست، تحویل و نگهداری دوره‌ای

نصب پایان کار نیست. بازرسی و تست در راه‌اندازی اولیه، راه‌اندازی مجدد و دوره بهره‌برداری الزامی است. ضوابط تهران این فعالیت‌ها را شامل بازرسی، تست و تعمیرات می‌داند و نگهداری نقشه چون‌ساخت، دیاگرام تک‌خطی، جدول علت و معلول و سوابق تست را ضروری می‌کند. مالک یا مدیر ساختمان نیز باید سرویس‌های دوره‌ای را از افراد آموزش‌دیده و مجاز پیگیری کند.

خرید سیستم اعلام حریق از پنتا

پنتا طبق معرفی رسمی خود، فعالیتش را در بهار سال ۱۳۷۳ با هدف تحقیق، طراحی، فروش و اجرای سیستم‌های حفاظتی و امنیتی، از جمله اعلام حریق و اعلام سرقت، آغاز کرده است. این مجموعه با سابقه طولانی، یکی از قدیمی‌ترین مجموعه‌ها و نمایندگی‌های فعال در فروش تجهیزات اعلام حریق کشور به شمار می‌رود و پنل، دتکتور، شستی، آژیر و فلاشر عرضه می‌کند.

برای خرید مطمئن، ابتدا کاربری و مشخصات ساختمان را مشخص کنید و سپس درباره نوع سیستم، سازگاری تجهیزات، مستندات فنی، گارانتی و خدمات پس از فروش از فروشنده استعلام بگیرید. برای مشاهده محصولات و دریافت اطلاعات بیشتر درباره خرید سیستم اعلام حریق می‌توانید به صفحه اصلی سایت پنتا  مراجعه کنید.

نکته مهم: ضوابط آتش‌نشانی ممکن است بر اساس شهر، کاربری و نسخه به‌روز دستورالعمل‌ها تغییر کند. پیش از طراحی یا خرید نهایی، ضوابط مرجع دارای صلاحیت در محل پروژه و نظر طراح یا مجری مجاز بررسی شود.